Stadsdramaturgie: het territorium als artistieke praktijk
Stadsdramaturgie vertrekt vanuit een eenvoudige vaststelling: elke artistieke praktijk vindt plaats binnen een territorium, zelfs wanneer zij zich daar niet bewust van is.
Elke creatie maakt deel uit van een specifieke territoriale context en wordt erdoor gevormd. Het territorium beïnvloedt de lichamen van kunstenaars, de verhalen die worden verteld, de talen die worden gesproken, de instellingen die het werk mogelijk maken en de gemeenschappen die het ontvangen. Geen enkele artistieke praktijk bestaat buiten een territorium; elke praktijk ontwikkelt zich in relatie tot de omgeving waarvan zij deel uitmaakt.
Wij richten onze aandacht in het bijzonder op steden omdat zij een van de meest complexe en rijke vormen van territoriale organisatie vormen. Deze benadering kan echter worden toegepast op elk territorium: een wijk, een regio, een landelijke gemeenschap of zelfs een transnationaal netwerk.
Steden zijn bijzonder interessant omdat zij verschillende spanningen binnen éénzelfde ruimte samenbrengen. Diverse gemeenschappen, herinneringen, talen, economische belangen, politieke projecten en collectieve verbeeldingen bestaan er naast elkaar, werken samen en botsen met elkaar. De stad kan daarom worden gelezen als een constellatie van overlappende verhalen die voortdurend met elkaar in onderhandeling zijn.
Stadsdramaturgie bestaat erin zich bewust te worden van deze relaties.
Hoe groter het bewustzijn van de manier waarop een territorium een artistieke praktijk beïnvloedt, hoe rijker en gelaagder die praktijk kan worden. Het territorium wordt dan niet langer enkel een context, maar een artistiek materiaal.
Vanuit dit perspectief kan de stad worden gelezen als een levende tekst die voortdurend wordt herschreven. Haar straten, gebouwen, gemeenschappen, rituelen, conflicten, herinneringen en transformaties produceren voortdurend verhalen die via kunst kunnen worden gelezen, geïnterpreteerd en opnieuw verbeeld.
De taak van de stadsdramaturg bestaat erin deze verhalen zichtbaar te maken, verbanden tussen hen te leggen en nieuwe ontmoetingen mogelijk te maken tussen kunst, territorium en gemeenschap.
Stadsdramaturgie beperkt zich niet tot projecten in de publieke ruimte of participatieve trajecten met bewoners. Ze is evenmin een artistiek genre of een esthetische categorie. Ze is een manier van kijken, onderzoeken en betekenis geven.
Ze kan zich manifesteren in een stadsproject, een gemeenschapsgerichte creatie of een voorstelling in een theaterzaal. Wat haar territoriale karakter bepaalt, is niet de locatie van de voorstelling, maar het bewustzijn van de territoriale relaties die haar vormgeven.
Het territorium functioneert daarbij als een dynamisch paratekstueel kader: voortdurend in beweging, ontwikkeling en spanning. Elke artistieke praktijk staat ermee in relatie, ook wanneer die relatie niet expliciet wordt benoemd.
